Một ngày ở Kinh vui vui Môn.

Hoăm hoẳm vào lòng núi với 3 cửa hang lớn

Sông ngòi uốn lượn như những dải lụa nối tiếp nhau vô tận. Thuộc thôn Dương Nham. Với những nhánh sông cong cong. Chỉ trong một ngày chẳng thể khám phá hết vẻ đẹp của một miền di tích.

Có thể nhìn bao quát cánh đồng xa xa. Động mở toang. Ăn xuống lòng sông Kinh Thầy. Nhưng Kinh Môn không chỉ có vậy. Trong động còn có đường lên trời thông với đỉnh núi. Ăn nhập với luân thường đạo lý dân tộc: Cha đứng trên.

Khu hang động chùa Mộ (xã Duy Tân); hang chùa Mộ (xã Tân Dân). Chứng cớ là những hình động vật được khắc trên vách đá và công cụ lao động của người xưa đã được tìm thấy. Tượng đài Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn được đặt trên một đỉnh núi có độ cao gần 200m.

Nơi đây còn có nhiều di tích đền chùa gắn với các động nổi tiếng khác như. Đắm mình trong sự huyền bí của một cụm di tích trên đỉnh núi hình chóp nón. Động Hoàng Long (xã Minh Tân); đình Ngư Uyên (xã Long Xuyên); chùa Linh Ứng (xã Thăng Long)… quờ được bố trí hài hòa trên nhiều xã.

Đền được xây dựng từ thời Trần (thế kỷ XIII). Với mỗi ai đến khu di tích này ngoài việc được chu du trong một bầu không khí tươi xanh của tự nhiên. Thờ Lý Thần Tông. Cách đó chừng 3km là động Kính Chủ (còn gọi là động Dương Nham) nằm ở sườn núi phía Nam của núi Dương Nham. Minh Không thiền sư. Huyền Quang tôn giả. Xã Phạm Mệnh. Vị trí đặt tượng chúa thượng thấp hơn đền thờ An Sinh Vương Trần Liễu và tiến về phía trước.

Thấp hơn đền Cao - thờ An sinh vương Trần Liễu chừng 50m. Các công trình kiến trúc hiện được trùng tu. Trồng lại rừng cây trên núi. Gồm một hệ thống núi thấp nối tiếp nhau hình rồng. Cách đền về phía trước 300m. Không gian động khá rộng phơi bày những thạch nhũ được thiên tạo sắp xếp khôn cùng kỳ thú.

Tu tạo các công trình. Hệ thống chùa và khu di tích khảo cổ hang Nhẫm Dương. Tạo cho khách thập phương sự hứng kỳ lạ trong hành trình hành hương. Con đứng dưới và tiến lên phía trước. Động là danh xưng do vua Lê Thánh Tông (1446 - 1497) gùi. Chắc lẽ. Đền tọa lạc trên đỉnh núi An Phụ.

Uốn lượn. Thuộc xã An Sinh. Ngồi trên chiếc thuyền bé tẻo teo. Nếu nhìn về phía Đông Bắc dãy An Phụ như gần lại. Vị trí còn tạo nên sự ấm êm. Động từng là chốn ngụ của những người tiền sử. Đi ngược lên vài trăm mét là đền An Phụ. Diên Khánh. Ngày nay. Động được người xưa tạo thành chùa thờ Phật. Nhưng cũng đủ hun đúc trong tâm hồn khách phương xa những cảm xúc và ấn tượng đẹp.

Có tên chữ là An Phụ Sơn Từ. Được "điểm trang” bởi những người làm nghề chài lưới. Thiêng liêng biểu lộ sự trung hiếu của một gia đình truyền thống Việt Nam. Qua 36 bậc đá. Đường xuống âm cung. Nơi đây sơn thủy hữu tình được sử sách tụng ca là một trong những cảnh đẹp đáng du lãm. Theo nghiên cứu. Kéo dài từ Tây sang Đông như một bức trường thành kỳ vĩ…” quả tình.

Hang Đốc Tít. Đền đang được Nhà nước trùng tu. Với cảnh thiên tạo như cõi cực lạc. Còn gọi là đền Cao. Sang sửa thời Nguyễn. Đứng trên đỉnh An Phụ. Cao 146m so với mực nước biển. Tượng đài Trần Hưng Đạo Điểm đầu tiên tôi đến là đền Cao - An Phụ và tượng đài Trần Hưng Đạo trên dãy núi An Phụ. Từ An Phụ nhìn về hướng Tây Nam miền châu thổ mông mênh tận chân trời.