Các tướng soái như Nguyễn Sơn, Nguyễn Bình, Nguyễn Chánh, Lê Trọng Tấn, Hoàng Văn Thái, Vương Thừa Vũ, Hoàng Đạo Thúy
Cả 2 lần Đại tướng Võ Nguyên Giáp đều giải đáp câu hỏi “Liệu có dịp nào bị bỏ lỡ khiến hai nước chúng ta không tránh được chiến tranh hay không ?” bằng một lập luận nhất quán và đầy tính thuyết phục :“Việt Nam là nước nhỏ, nước nghèo nên không khi nào muốn đụng đầu với một ai, nhất là với một nước lớn, nước giàu như Hoa Kỳ.
Chỉ thành thị lập ra một đạo quân với tên gọi “Việt Nam Tuyên truyền phóng thích quân” của Bác Hồ khi giao nhiệm vụ cho Võ Nguyên Giáp đã toát lên tư tưởng chỉ đạo đó. Võ Nguyên Giáp có một đời sống đầy thử thách. Lòng yêu nước của ông, do vậy, không chỉ có được từ những tình cảm sâu xa của một dân tộc đang chịu ách nô lệ muốn thay đổi thân phận của mình mà còn nhận biết con đường để phấn đấu đạt được mục tiêu ấy từ những tri thức tầng lớp mà mấu chốt là những bài học rút ra từ lịch sử dân tộc và lịch sử nhân loại.
Và cũng cho nên ông có được sự giác ngộ sâu sắc từ trong những điều học được từ nhà trường thực dân mà nhận biết sự cần thiết phải đánh đổ chủ nghĩa thực dân và hướng đến những tư tưởng nhân văn của thời đại.
Chỉ có điều, đó phải là nền hòa bình danh dự của một quốc gia độc lập, hợp nhất và chu toàn bờ cõi. Từ một phần phong thái kỷ đến nay (1988-2013) Đại tướng nhận lời làm Chủ tịch Danh dự của Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam và ông đã đảm nhận danh vị ấy với một ý thức nghĩa vụ mẫu mực.
Sau một tuổi trẻ sôi nổi làm báo tại miền Trung được dẫn dắt bởi những vị chí sĩ nổi danh của phong trào Duy Tân như: Phan Bội Châu, Huỳnh Thúc Kháng, Võ Nguyên Giáp trở thành một nhà giáo dạy sử mẫu mực của trường Thăng Long tại trọng điểm Hà Nội.
Chân dung Đại tướng Võ Nguyên Giáp trên bìa sách của một nhà xuất bản nước ngoài. Đặt tên cho người đồng chí trẻ tuổi họ Võ một bí danh là “Văn”, vị lãnh đạo vô thượng của cách mạng đã nêu lên một nguyên lý tạo nên sức mạnh vô địch của lực lượng vũ trang cách mệnh. Rồi vị lão tướng của chúng ta chỉ lên tấm hình chụp Đại tướng cùng Bác Hồ chụp chung với đơn vị biệt kích có bí danh là “Con Nai” của Mỹ tại sân Bắc Bộ phủ những ngày cách mệnh mới thành công mà nói rằng các đời trẻ của hai nước và của cả thế giới phải cùng nhau viết tiếp những trang sử hòa bình và cộng tác.
Trưởng thành từ lớp trí thức được đào tạo quy củ của nhà trường trong chế độ cũ, ông được trang bị những tri thức và phương pháp tư duy theo kịp những tư tưởng đương đại.
Đó là phải lấy chính trị và sức mạnh của quần chúng làm gốc. Đi dọc cuộc trường chinh “đánh thắng 2 đế quốc to”, Võ Nguyên Giáp với cương vị là Tổng tư lệnh, cùng các đồng chí của mình đã tuân thủ tư tưởng đó của Hồ Chí Minh và đó cũng chính là nguyên nhân sâu xa tạo nên truyền thống biết đánh và biết thắng của lực lượng vũ trang cách mệnh Việt Nam trước mọi quân thù.
Người phát hiện ra năng lực và phó thác bổn phận để Võ Nguyên Giáp trở thành một nhà quân sự lỗi lạc lại chính là Chủ tịch Hồ Chí Minh. Chỉ cần nhìn vào khối lượng khổng lồ và chất lượng sâu sắc những công trình ông đã viết, kể cả một pho hồi ức nhiều tập gắn thế cuộc của ông với lịch sử của thế kỷ XX mà ông có mặt gần vẹn tròn, lại cũng là thế kỷ có nhiều biến động nhất trong lịch sử dân tộc ta, cũng có thể coi ông là nhà sử học hàng đầu xứng đáng với những giải thưởng cao quý nhất về trí tuệ.
Ông có mặt và đọc những tham luận sâu sắc trong nhiều sinh hoạt sử học tưởng niệm các danh nhân, đặc biệt là các tướng soái từng dưới quyền Ông. Nhưng khi đã buộc phải tiến hành chiến tranh thì dân tộc Việt Nam đã hành động như Ngài đã biết”.
Ông trở nên một cây bút xuất sắc của báo chí thời chiến trận Bình dân cũng như những hoạt động xã hội khác như phong trào Đông Dương Đại hội, Hội nghị báo giới và Hội Truyền bá Quốc ngữ do Đảng làm hạt nhân. Sau hội thảo, ông còn lưu lại xúc tiếp với nhiều cơ quan có bổn phận để đánh giá hiệu quả của hội thảo song song cũng để điều chỉnh những ý kiến chưa thật đúng về một cuộc hội thảo khoa học vào thời khắc mà nhận thức chưa cởi mở trong một số vấn đề lịch sử như hiện thời.
Lần gặp con trai của cố Tổng thống Hoa kỳ JF Kennedy tại Hà Nội cách đây đã 15 năm (23-8-1988), vị Đại tướng 88 tuổi đã nói với một tổng biên tập một tờ báo ở thủ đô Hoa Kỳ (Washington Chronicle) kém mình đúng 50 tuổi một lời nhắn nhủ : “Số đông những người Mỹ trẻ tuổi như anh chỉ biết đến lịch sử của cuộc chiến tranh khốc liệt mà không biết rằng giữa 2 nhà nước chúng ta đã từng là đồng minh với nhau trong cuộc chiến tranh chống chủ nghĩa phát xít”.
Chúng tôi không bao giờ quên lần Đại tướng dự chủ trì hội thảo khoa học về hai nhân vật lịch sử quê ở Quảng Nam là Phan Châu Trinh và Huỳnh Thúc Kháng, tại đô thị Đà Nẵng (1996). Nhựa sống của lịch sử vẫn nung nấu trong con người đã góp phần làm nên lịch sử oai hùng của dân tộc trong thế kỷ XX và mong muốn trao truyền cho các thế hệ tiếp theo cái máu nóng đã từng giúp ông thầy dạy sử trở nên một vị Đại tướng lẫy lừng trong lịch sử dân tộc và thế giới.
Mọi dịp có thể tranh thủ hòa bình Việt Nam đều tranh thủ triệt để. Dường như chính những tri thức lịch sử đã giúp vị giáo sư sử học trở thành một vị Đại tướng đã cùng dân tộc mình làm nên lịch sử. Về Phan Châu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng cũng như về những người đồng chí như Tô Hiệu, Phan Thanh, Trần Huy Liệu.
Từ trên bục chủ tọa, ông xách ghế đi xuống đặt sát cạnh cụ Nguyễn Văn Xuân để lắng tai lời phát biểu của nhà giáo có giọng nói đặc xứ Quảng. Đó cũng là thời kỳ Đảng Cộng sản đang hoạt động sôi nổi trên chính trường và báo chí công khai.
Nhưng cũng như cái tên của Bác Hồ đặt cho Võ Nguyên Giáp, ở vị tướng cầm quân này, tư tưởng nhân bản bắt nguồn từ truyền thống của tiên sư “lấy nhân nghĩa thắng cường bạo” luôn soi sáng các hoạt động quân sự của ông.
Hai lần ông gặp cựu Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Mc Nammara tại Hà Nội (1995 & 1997), tôi may mắn đều được chứng kiến.
Khi đã ngót tuổi trăm vào thời khắc cả nước đang chuẩn bị kỷ niệm 1000 năm Thăng Long, vị Lão Tướng vẫn nấu nung với những nghĩ suy về lịch sử : ông vẫn cùng giới sử học bàn luận về việc làm sao bảo vệ những di sản của lịch sử, để khu Di chỉ quý giá của Hoàng thành Thăng Long sớm được UNESCO xác nhận là Di sản Văn hóa nhân loại, không thôi băn khoăn tại sao học trò vẫn chưa ham mê học sử.
Những bài phát biểu của ông về Trần Hưng Đạo, Nguyễn Trãi. Đại tướng còn gửi thư cho Hội Khoa học Lịch sử đặt vấn đề nên đàm luận thật thấu triệt việc có nên lấy lại tên “Thăng Long” vào dịp Hà Nội kỷ niệm nghìn tuổi hay không (?!).
GS Sử học DƯƠNG TRUNG QUỐC. Nếu tụ họp lại sẽ là một pho nhân vật có giá trị. Đó cũng là thời kỳ xác lập những mối hệ trọng trước nhất với lãnh tụ Nguyên Ái Quốc đang từ nước ngoài tiếp cận và chỉ đạo phong trào ở trong nước.
Tôi không quên được nét mặt của vị con trai của cố Tổng thống Mỹ hoàn toàn bị chinh phục bởi một bài giảng lịch sử ngắn gọn và sâu sắc của một vị tướng vốn là một thầy dạy sử.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét