Mỹ bằng lòng một nước Iran có hạt nhân?.

Trong bài phát biểu, ông Obama đã nhấn mạnh vấn đề Iran và Palestine là những trung tâm trong chính sách Trung Đông của ông

Kỹ thuật viên Iran làm việc tại cơ sở nghiên cứu hạt nhân Isfahan, cách thủ đô Tehran 420km về phía nam. Mạng tin "Debka" ngày 25/9 cho rằng Tổng thống Mỹ Barack Obama đã phát động chính sách ngoại giao với Tehran sau khi lặng lẽ hài lòng khả năng hạt nhân bây chừ của Iran.

Để tăng sức nặng cho bài phát biểu, ông Obama đã chỉ đạo Ngoại trưởng John Kerry lãnh nghĩa vụ theo đuổi "các cuộc thương lượng trực tiếp" với Tehran.

Ba là, Iran sẽ ký Nghị định thư phụ về Hiệp ước không phổ thông hạt nhân (NPT), cho phép các thanh sát viên Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) thực hành các chuyến thăm không báo trước tới những điểm tình nghi bên ngoài các địa điểm hạt nhân lực khai.

Tiến trình thương thuyết với Iran đã được thực hành bí hiểm và hăng hái trong suốt hai tháng qua giữa ông Obama với nhà lãnh đạo vô thượng Iran - Đại giáo chủ Ali Khamenei và ông Rouhani, trong đó Quốc vương Oman là người trung gian giữa hai bên. Ngoại trưởng Kerry đã có được sự khởi đầu mau chóng từ bốn điểm trong thỏa thuận mà hai bên đã đạt được, gồm: Một là, khả năng hạt nhân của Iran sẽ được duy trì trong tình trạng bây giờ.

TTK. Nghị định thư phụ này cũng sẽ cho phép IAEA lắp đặt các camera tại các phòng đặt máy li tâm đang hoạt động, chứ không chỉ những nơi đặt urani được làm giàu. Dù rằng dùng ngôn từ tương đối mềm, song ông Rouhani đã không nhượng bộ về những nguyên tắc căn bản mà Tehran đưa ra, đó là "các cường quốc hài lòng và quý trọng việc thực thi quyền làm giàu urani của Iran, và việc Iran được hưởng các quyền hạt nhân liên quan khác là con đường duy nhất dẫn đến khuôn khổ thương thuyết để giải quyết dị đồng" giữa các bên.

Các nguồn tin Iran giảng giải rằng ông Rouhani diễn đạt thái độ này để nhấn mạnh giá trị mà Iran đặt ra, đó là được coi trọng với nhân cách là một bên bình đẳng trong các cuộc thương thuyết sắp tới với Mỹ.

Ảnh: AFP/TTXVN Tổng thống Mỹ Obama đã biết rằng "việc từ chối bắt tay" sẽ diễn ra, nhưng vẫn thông tin về cuộc hẹn trực tiếp với Iran ngày 24/9. Sự vắng mặt của Tổng thống Iran Rouhani trong lễ tiếp đón các nguyên thủ thế giới tại Liên hợp quốc (LHQ) ngày 24/9 được xem như hành động rõ ràng nhằm tránh bắt tay người đồng cấp Mỹ Obama. Hai là, Tehran ưng ý mức tối đa về số lượng máy li tâm làm giàu urani tại cơ sở Natanz mà quốc tế đưa ra, Mặc dù hiện giờ chưa quyết định được số lượng chính xác.

Bốn là, Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) sẽ dỡ bỏ dần quờ các biện pháp trị đối với Iran. Tehran đã giữ được sự trọng đối với quyền làm giàu urani và giữ lại trong nước thảy kho urani, bao gồm số lượng đã được làm giàu lên cấp độ 20% (sát với cấp độ sản xuất khí giới). Hiện không rõ Tehran sẽ đặt điều kiện hay không về việc Israel phải ký điều khoản rưa rứa và cho phép thanh sát các địa điểm hạt nhân bị tình nghi của nước này.